Het gaat er raar aan toe in Brabant. Boeren gaan met hun tractoren de snelweg op. Daardoor ontstaat er een kettingbotsing. Twee mensen worden daarbij gedood en vele anderen raken zwaar gewond. Het is duidelijk dat die boeren met hun tractoren schuldig zijn aan die dood. Wat ze deden was gevaarzetting. Ongetwijfeld zullen ze niet bedoeld hebben medeburgers te vermoorden, maar wat ze deden is wel dood door schuld.
Het gaat er raar aan toe in Brabant dat het OM die boeren niet strafrechtelijk gaat vervolgen. Dat is mooie boel: als groep ben je verantwoordelijk voor de dood en je gaat vrijuit, je verschijnt niet eens voor de strafrechter, laat staan dat je een verkeersboete krijgt, maar dat is een detail vergelijken bij het vreselijks dat je hebt aangericht. Voor het OM is het natuurlijk makkelijker als je een of een paar personen voor de strafrechter kan brengen voor gevaarzetting. Dat gaat niet lukken. Als groep hebben die boeren een zware misdaad begaan. Dan moeten ze allemaal voor de strafrechter verschijnen.
De rechtsstaat wordt ernstig geweld aangedaan als boeren boven de wet gesteld worden. Een strafrechtelijk groepsproces is niet iets wat vaak voorkomt, maar in dit geval moet het wel. Als in dit geval de strafrechter niet ingeschakeld wordt, dan belooft dat weinig goeds voor de toekomst. Als je met velen bent en door gevaarzetting schuldig bent aan de dood van iemand dan ga je als individu kennelijk vrijuit. Demonstranten bij acz’s ga je gang maar, als voorbeeld.
Dan is er nog iets dat OM moet bedenken. Er is een verantwoordelijke bij de politie die boeren de vrijbrief gaf om de snelweg op te gaan met hun tractoren. Moet die politieagent ook niet strafrechtelijk ter verantwoording geroepen worden? Hij of zij heeft bijgedragen aan het creëren van een situatie van gevaarzetting. Het is aan de strafrechter om hier een oordeel over te geven, maar zand erover, we gaan over tot de orde van de dag, dat is in een rechtsstaat onbevredigend.
In de recente situatie in Brabant, maar ook eerder, deden boeren, die met tractoren hun grieven duidelijk maakten, een beroep op het demonstratierecht. De vraag laat zich stellen: hoort bij het grondrecht om in vrijheid te demonstreren ook dat je mag intimideren? Er kan weinig misverstand over bestaan: tractoren in het spel brengen is behoorlijk intimiderend, en kan gevaar opleveren. Dat gaat niet meer over de vrijheid van demonstreren. Dat is eerder met man en macht de publieke ruimte confisqueren en dreiging uitstralen, wat in Brabant zelfs leidde tot dood door schuld.
Laat ook in Brabant het besef doordringen dat niet alles door de beugel kan.